ARTYSTYCZNA PODRÓŻ
PO KRESACH

Z WILNA DO CREMONY

„A niechaj narodowie wżdy postronni znają,
iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają”
powiadał Mikołaj Rej, a ja dopowiadam,
i na budowaniu skrzypiec najlepiej na świecie się znają 

Aneta Skarżyński – śpiewaczka operowa, malarka i pisarka w jednej osobie, której znakomity tekst o kastratach wpadł do Studni rok temu (kwiecień, 2017), przypomina się nie mniej pysznym artykułem o mało znanej historii kilku pokoleń wspaniałych polskich lutników, którzy budowali w swoich warsztatach, najwyższej światowej klasy skrzypce i inne instrumenty smyczkowe.



Niebiański dźwięk dawnych polskich skrzypiec, można usłyszeć zjeżdżając na koniec angielskiej wersji tekstu. Sławomir Tomasik, na XVII-wiecznym instrumencie zbudowanym przez Marcina Groblicza, gra Krakowiaka Op. 9 No 5 Paderewskiego, a rumuńska skrzypaczka, Mira Glodeanu, na skrzypacach wykonanych przez Marcina Groblicza w roku 1609, gra Passacaglię, skomponowaną przez Bibera sześćdziesiąt siedem lat później.


 * ** * ** * 

ARTISTIC JOURNEY THROUGH THE
EASTERN BORDERLANDS OF POLAND
FROM VILNIUS TO CREMONA

Marcin Groblicz signature: the neck end carved in the shape of a dragon's head instead of a scroll. (*1) 

For the heavenly sound of old Polish violins, please go to the bottom of the page.

Five hundred years ago said Mikołaj Rej: 
Among other nations let it always be known 
That Poles are not geese, have a tongue of their own (*2) 
to which I do add today,
However, that's not the only talent they have homegrown
For Poles as the best makers of violins are also known


Aneta Skarżyński – a gifted opera singer, painter, and writer, who has recently staged an artistic ‘triptych’ in Warsaw, during which she painted a picture while singing operatic arias and spicing the moment with witty excerpts from her novels, brings now to “Bottomless Well” (Studnia bez dna) a very little-known story about Polish luthiers, who for several hundred years built in their workshops the world class violins and other string instruments.
The article was originally published in a Polish quarterly “Kresowe Stanice” Nr 2/2017.
With a kind permission of the Author, I here present the text in English in my translation. (*3)


VVV


Today's journey through the nooks and crannies of the history of art of the former Polish Eastern Borderlands (Kresy) will begin with a story of a somewhat sensational color; and it will touch upon mystification. The Greek word mystikós translates as secret, and from mýstēs - the initiate. In colloquial language, it means a deliberate misdirection, creation of guises, arrangement of false situations, or premeditated intrigue for gain. The world is full of mystifications, in art, science, politics, etc. As the author of adventure novels, my responsibility for the conveyed content requires becoming a detective, searching for scandals and the backstage secrets of art history. Mystifications are appealing to such sensibilities. They constitute an excellent leitmotif for numerous book chapters. It so happens that over the last few years I have found many unknown or little-known forgeries in art, but today I address only a few of them, including the ones that relate to the Eastern Borderlands. The paintings of a Dutch artist, named Han van Meegeren (1889 - 1947) belong to one of the loudest and most perfect mystifications. During the years 1932-1947 he created a dozen of counterfeit artworks of great masters, including Pieter de Hooch, Jan Vermeer, and Gerard ter Borch. It must be mentioned that he did not sell(*4) them but forged them as part of his artistic experiments. One of his forgeries, Christ and the Woman Taken in Adultery, by Vermeer, ended up in the collection of Herman Göring.

After World War II, the painting was found and tracked back to Van Meegeren, who was arrested and charged of ... collaborating with Hitler. However, it wasn’t suspected that ‘Christ and the Harlot’ and other canvases were false. The author, like a repentant sinner, had to reveal the truth to avoid the punishment of many years in prison. Van Meegeren's confession caused public outrage, not necessarily as a sensation, but because nobody believed him. The media hoopla around his paintings took many months. The case quieted however suddenly in 1947 after the chemical studies of the paintings, and when at the court's request Van Meegeren painted a new work in front of the audience and in front of the cameras. That led to sentencing the artist to one year in prison, however not for collaboration, but for the forgery. Yet, the crook-artist did not complete his punishment because the same year he said his final goodbye to the world. Two musical pieces will serve as next examples of mystification. The first is one of the most popular hits of the classical music, namely Albinoni’s Adagio in G Minor. Rumor has it that Tomaso Albinoni (1671 - 1751) wrote a sonata for strings and organs, which as a result of a series of circumstances found home at one of the Dresden libraries, and during the World War II was believed to be destroyed during the heavy bombing of Dresden. Then in 1948 just this piece of music, was apparently found in a fragmented state, by the Italian musicologist, critic, and composer, Remo Giazotto.

Unfortunately, due to the destruction of the score, it was possible to read only the bass part. The disconsolate Remo Giazotto added a melody, thus giving the work a completely different dimension. It took exactly fifty years for the Dresden State Library to announce that such a score had never been in their collection! Therefore, thanks to Giazotto, the author of the famous Adagio, maestro Albinoni, is appreciated by the work he did not compose. The same applies to Ave Maria from 1606 by Giulio Caccini (1551 - 1618) – a baroque precursor. As a matter of fact, the composition comes from 1972 and is the work of the Soviet guitarist and lutenist - Vladimir Vavilov (1925 - 1973). Where, after three hundred and sixty plus years, comes the clue to hark back to Ave Maria? Is it a tribute to Caccini? For the sake of explanation, let’s add that Vavilov often attributed his works to Renaissance and Baroque composers, while not retaining the style of these epochs. Three years after the creation of Ave Maria, Vavilov left for the afterlife, however not in the glory of the laudable culture agent, but in great poverty. Unfortunately, he took the secret along to his grave. On a side note, the works by Vavilow and Giazotto are very popular, although not credited formally to them. These mystifications are upheld to the present day mainly by unaware music lovers.

And now let's board our imaginary vehicle for time travel to the former Kresy region. There, on the green glade surrounded by forests, bushes, and bulrush, a fine-looking man, Baltazar Dankwart, is pacing deeply focused. He walks in the woods in search of a good violin material. Baltazar stops under almost every tree and carefully knocks the trunks, listening to the woods’ resonance. When he finds the right tree, it will be cut and used to make a real gem. Which is what? Well, it would be a violin! It is hard to imagine how much poorer music would be without their existence. And when speaking about the violin, it's time to introduce the masters of violin making. Many musicians dream of playing at least once in their lives violoncello, violin or viola produced by the famous luthiers from Cremona or Brescia. The common believe is that "there’s no violin greater than Stradivarius". That’s a great marketing and effective PR! However, few people are aware that instruments made by Guarneri and Amati are equally excellent. And even a small number of those interested know that in the seventeenth century the second-best violin making region in the world - next to Italy - was Poland! Yes, Poland, and more precisely, its Eastern frontier, called at those times Kresy. Whose instruments led the way or were the best in the past centuries is hard to prove today. Nonetheless, an interesting quote can be found about the Polish violins: "To the Pole only God and violin" according to Polish Proverbs, published by Salomon Rysiński between 1619-1634, and the nascent period of Polish violin making occurred in the 17th century.

At that time, over three hundred and fifty violin builders were active there. Spread throughout Poland and particularly its Eastern Borderlands, they created instruments amazing in color, and more importantly, in terms of construction precision. There were many luthiers, but the most distinguished of them - Marcin Groblicz from Cracow and Baltazar Dankwart from Vilnius – commemorated themselves in the history of violin making with gilded letters. They created instruments that did not differ in quality from the famous Stradivari, Guarneri or Amati. Due to the shortage of documents about the Dankwart family, historians focus their studies on surviving instruments assembled in the collection of the Museum of Musical Instruments in Poznań. Baltazar Dankwart's violin, furnished with a certificate, resembles the construction of violins made by Marcin Groblicz (1540 - 1609), who is believed by the experts to be a student of the Italian luthier Gaspar da Salo (1542 - 1609). Groblicz’s violins, still numerous in the nineteenth century, and now very rare, used to be characterized by a beautiful, soft, and quite dark sound. Their key characteristic is a neck end carved in the shape of a dragon's head instead of a scroll.

Nearly twenty instruments of his authorship have survived, including twelve priceless instruments in the collection of the Museum of Musical Instruments in Poznań, and one viola da gamba, dated back to 1601, in the National Museum in Cracow. The Groblicz violins were highly appreciated already in the Baroque era, and the inventory of court bands described them as violin done with Groblicz handiwork. Groblicz used sycamore wood for the bottom plates. He sold his instruments all over Poland and Europe. Of course, most of them in Cracow, and then Galicia region. Their fame grew from year to year. The same thing happened with the violin of Dankwart from Vilnius. And now the question arises: if so, why did the memory of them drift away into the void of nonexistence? Well, for three reasons. The first of these was the fact that between 1772 and 1795 Poland disappeared from the map of the world, and everything that testified about its existence. Russia, Prussia and Austria picked a part for themselves. Poland lost its freedom and sovereignty for one hundred and twenty-three years. Secondly, Polish luthiers’ craftsmanship, based mainly on the handicraft, could not even begin to compete. The mass influx of instruments constructed in Western Europe flooded the Polish market. Better and more expensive Polish instruments did not withstand the collision with the inferior Western quality. Smaller workshops, one by one, ended their many years of activity. The brutal law of the cost and the price, right? Yes. And thirdly, the final impact on the Polish brand was inflicted by international traders and swindlers.
Original luthier's label (*1) 

In the nineteenth century there was a trend of collecting old Italian instruments. It is common wisdom that there’s no shortage of speculators and weirdos in any field. This method was started by a carpenter from Milan, Luigi Tarisio (1790 - 1854). An enthusiastic musician and lover of the violin who dropped his carpentry profession and started buying old instruments, however not because he intended to establish an orchestra playing on vintage instruments, but to trade violins or violas, and to exchange them for other models. What's more interesting, that wasn’t supposed to be for profit, but out of purest passion. With time, this love put him in such a extensive financial ruin that he passed away in extreme poverty and loneliness. When the police, alerted by the neighbors, entered his apartment, they found it completely empty, a corpse in the state of decomposition and ... several dozen instruments, mostly violins. Additionally, also a suitcase with money intended for the purchase of more instruments – an amount that could guarantee him more than a decent existence. The tragic story of Luigi Tarisio aroused interest in old instruments, which quickly transformed into a European wave of agitated collecting. This mania has whipped up the desire for quick profit among traffickers, cheaters, and fraudsters. When the Italian violins just ran out, some clever guys remembered about another great violin making area and started touring Poland, driving from Cracow through all Galicia region, including Lviv, and even past Vilnius in Polish Lithuania. For small amounts of money, they bought old instruments, including Groblicz and Dankwart. Then, counting on the ignorance and naivety of buyers, they made "retouches". Namely, they removed from the inside of the resonance boxes the records with the builder’s signature, pasting in the counterfeit cards with the signatures of Amati, Guarneri, and finally Stradivari. How to relate to the situation? Are we dealing with a fake product or just ordinary cheating?

Perhaps we should choose an intermediate form of a crime – a mystification, burdened with criminal "fame"? I would add that the violin thefts of the instruments made by famous makers are in the forefront in terms of estimated value, right after diamonds, jewelry, numismatics and works of art. There are also many unlikely scandals, anecdotes, and legends with the violin in the key role. Speaking of anecdotes and the Polish violin makers, I will stick to this issue for a moment longer. I am sure that the name of Karol Lipiński (1790-1861) is not foreign to many readers? It is a pity that we still do not know much about him, because this outstanding Polish violinist and composer - connected closely with the Eastern Borderlands of Poland - deserves special attention. To my surprise, he is even forgotten among his countrymen. And yet, Karol Lipiński competed for the right of precedence with Niccolò Paganini (1782 - 1840)! The Italian virtuoso, when asked who according to him the number one violinist in the world was, replied: "Who is the first - I do not know, but the second one is certainly Lipiński". Rumor has it that after the concert, during which Lipiński bravely performed the Devil's Trill Sonata composed by Giuseppe Tartini (1692 - 1770), and at the same time praising Niccolò Paganini publicly, he had the pleasure of encountering a rather unusual manifestation of praise. One of the last pupils of the author of the Devil's Trill Sonata approached the musician, snatched the violin from his hands and ... threw it to the floor! The instrument shattered with a great bang, and both Lipiński and the music lovers were momentarily in astonishment, which after a while was interrupted by the sobbing of the destroyer: "Paganini can be admired, but it's your playing that touches one. You follow the path Tartini pointed out, so please accept this violin, as Tartini’s gift to you. " And he handed a Stradivari's violin from 1715 to the shocked Lipiński. That was a magnificent present, wasn’t it? Only why must have had the benefactor to destroy the other instrument?!

Apparently, the donated Stradivarius from this memorable moment bears the honorable name "Lipiński", however it does not appear on the list of indisputable works of the violin master builder from Cremona! Could that be then that it is an instrument straight from the Kresy, but with an altered maker’s label? It is not known. After the death of Karol Lipiński in 1861, this instrument was in the possession of the family of the German-Dutch composer Julius Röntgen. None of other eighteen owners of this instrument enjoyed it for too long, and the violin ended up finally in the hands of a man named Frank Almond. In January 2014, it was stolen from him, but after a week the instrument was found. Perhaps because of the work of some evil forces? There are many legends around most of the known instruments. Sensational stories attract like flypaper both the connoisseurs and swindlers. However, the most important asset and determinant for them is the sound of the instrument. It is that noble and warm sound that still enchants us today, dazzles listeners with their beauty, and amazes acoustics engineers and scientists. At the end of this journey to the time and space frontier, I will try to present a quick summary. My dear readers, we should not feel at all inferior in the relation to Italians with our ability of violin making. The violins from Groblicz or Dankwart and other Polish Eastern Borderland workshops sound as great as the legendary "Stradivarius" instruments. It is obvious that if not for their unusual dark and deep color, as well as the purity and power of the sound, they certainly would not have ended up in Cremona. After three hundred years, the intricate works of the hands of native Polish violin makers still and continuously delight listeners around the world.

__________________________________




_________________________________ 
*1 - The picture was originally published here  - (typowa dla Groblicza główka w kształcie głowy smoka i jego metryczka) 
*2 - Source   /  źródło
*3 - Many thanks to Elizabeth Kanski of Los Angeles, who kindly reviewed the translation. 
*4 --The following article, found after the publication of Aneta Skarżynski's text, claims that Göring actually paid for some of his art pieces, including that fake Vermeer. 

PADEREWSKI
TRZECI PREMIER ODRODZONEJ POLSKI


For English version please go to the bottom of Polish text.

Dwa lata temu, z okazji rocznicy urodzin jednego z największych Polaków we współczesnej historii, Ignacego Paderewskiego, pisałem o pewnej rozbieżności w datowaniu dnia jego urodzin (zobacz tutaj). Tym razem, w jego 157 rocznicę urodzin, też będzie w jakimś sensie o liczbach, a dokładnie o tym, którym to kolejnym premierem odrodzonej Polski faktycznie Paderewski został.

Historia ma to do siebie, że nie lubiąc fałszu, staje się nazbyt często jego niewolnikiem, i to nie tylko z jednego powodu. Najczęściej polityka historyczna decydentów na państwowym wikcie przesądza o tym co jest uświęcone a co poszarzałe lub wybielone w dziejach narodu. Niestety, na to wielkiej rady nie ma. Podobnie jest z sensacjonalistami szerzącymi nieprawdopodobne teorie w woalu sprytnie powykręcanych argumentów oraz ferującymi absurdalne, ale dobrze brzmiące hipotezy. To poletko zachwaszczone jest do stopnia, w którym do pożądanych zmian mogłaby doprowadzić wyłącznie niemożliwa do zrealizowania zasada spalonej ziemi. Zaradzić można natomiast fałszom zadawanym udokumentowanym ponad wszelką wątpliwość faktom historycznym. Na to wystarczy być nieco kumatym i świadomym łatwości zweryfikowania informacji w dzisiejszych czasach. Niestety, mało komu się chce. I o to mam żal i pretensje do wszystkich, którzy zajmując się historią, a w szczególności publicystyką historyczną, nie prostują oczywistych zakłamań i nonsensów faktograficznych. W dobie mediów społecznościowych jako podstawowego nośnika informacji, powinno być to co najmniej tak samo proste jak wprowadzanie do obiegu fałszu i powielanie go w nieskończoność.

Jednym z takich absurdów jest powielanie bez końca zdania o Ignacym Paderewskim jako pierwszym premierze Polski, odrodzonej po przeszło stuletnim okresie niebytu na politycznej mapie Europy. Mówiłem o tym publicznie, publikowałem teksty w druku i w internecie, szeptałem w ucho okazjonalnym „ważnym” mówcom, oraz dyskutowałem rzecz w nieprzebranych gronach towarzyskich.
Łukasz Ostruszka w artykule o Lutrze napisał wczoraj w „Polityce”:
„Łatwo działać i zmieniać rzeczywistość, gdy to, co mówimy, jest przyjmowane z otwartością i pozytywnym nastawieniem oponentów. Znacznie trudniej, gdy napotyka się nie tyle na opór w dyskusji, ile na lekceważenie i odmowę rozmowy. Jeśli towarzyszą temu poczucie wyższości i przemoc władzy, to zadanie należy wręcz do niewykonalnych.” To o czasach 500 lat temu, ale jakże aktualne, nieprawdaż!?
Szczególnie że, nie dalej jak kilka dni temu przeczytałem znowu na stronie portalu culture.pl informację Instytutu Adama Mickiewicza, polskiej agendy rządowej, której celem jest popularyzowanie polskiej kultury na świecie oraz współpraca kulturalna z innymi krajami, że Ignacy Paderewski był pierwszym premierem niepodległej Polski („...a signatory to the Treaty of Versailles as the first Prime Minister of independent Poland.”).

Jestem wielkim wielbicielem Ignacego Paderewskiego jako człowieka o ogromnej ilości talentów i nadzwyczajnej miłości do Polski. Jako historyk i znawca jego charakteru, jestem przekonany kompletnie, że historyczną prawdę przedłożyłby ponad jakikolwiek zaszczyt, szczególnie gdyby ten zaszczyt pozbawiał kogoś innego należnego mu miejsca w historii.

A prawda jest taka:

Po 123 latach niebytu na politycznej mapie Europy, Polska odrodziła się jako niepodległe państwo 11 listopada 1918 roku – w dniu, który zaznaczył się w kalendarzu jako dzień zaprzestania działań wojennych na Froncie Zachodnim, dzięki podpisaniu rozejmu pomiedzy Ententą i Cesarstwem Niemieckim. Zakładając taki scenariusz wydarzeń, w nocy z 6 na 7 listopada 1918 roku w Lublinie zostało ogłoszone ustanowienie Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim desygnowanym na premiera, ministra spraw zewnętrznych i ministra sprawiedliwości. W wyniku zwolnienia Piłsudskiego z aresztu w Magdeburgu i jego przybycia do Warszawy w dniu 10 listopada, Rada Regencyjna oddała się do jego dyspozycji, a on postanowił kontynuować wskrzeszanie Polski z rządem „lubelskim”. Daszyński jako premier sformował nowy rząd i natychmiast podał się do dymisji, a na jego miejsce został desygnowany Jędrzej Moraczewski, który został na następne 60 dni drugim premierem odradzającej się Polski, ale pierwszym premierem II Rzeczypospolitej. Jego rząd upadł 16 stycznia 1919 roku. Przewidywania takiej sytuacji, wobec ogromnych tarć frakcyjnych, jak i pobyt w Warszawie Paderewskiego, który stał ponad wszelkimi starciami frakcyjnymi, a jednocześnie cieczył się ogromnym poparciem Aliantów, sprawiły że jeszcze tego samego dnia został on nominowany na następnego premiera rządu II Rzeczypospolitej.

Zatem, biorąc pod uwagę Daszyńskiego jak i Moraczewskiego jako jego poprzedników,

Ignacy Paderewski został trzecim
kolejnym premierem odrodzonej Polski.

Tekst ten, jak i jego pierwotną wersję w j. angielskim z roku 2011 (poniżej), polecam wszystkim jako źródło informacji o Ignacym Paderewskim jako premierze Polski.

_________________________________________________________________________

I recommend this text to all interested
in Ignace Paderewski as a Prime Minister of Poland.


PADEREWSKI

THE THIRD PRIME MINISTER OF THE REBORN POLAND


(From my Introduction to "The Paderewski Memoirs - Part Two", published in 2011)
During my research I have found an enormous amount of erroneous information about Ignace Paderewski in a variety of available sources (books, brochures, websites, letters, interviews, etc.). It is not legendary or hearsay content, created and entered into the circulation by the inventive writers that I want to address. It is a maltreatment of historical facts by many authors, speakers, and scholars that needs instant rectification. Because of the purpose of this book I would like to focus on a couple of those notorious mistakes only, but those that are the most significant from the historical perspective, namely, the statements that Paderewski was the first Prime Minister of Poland and the Head of State.

Well, he was neither.

After 123 years of nonexistence on the political map of Europe, Poland was reborn as an independent state on November 11, 1918 – the day that marked the ceasefire on the Western Front, signified by signing the armistice between the Allies and Germany in the Compiegne Forest. In the expectation of such an accord, on November 6/7, 1918, in the city of Lublin, the formation of the Polish People's Republic was proclaimed, with Ignacy Daszynski as the Prime Minister of the provisional government. With Jozef Pilsudski's release from German prison and his return to Warsaw within the next few days, both the Regency Council and Daszynski's government surrendered all power to Pilsudski, who instantly asked Daszynski to form a permanent government. Unfortunately, he failed and subsequently resigned on November 14, 1918. Four days later, on November 18, Jedrzej Moraczewski formed a new government and became the 1st Prime Minister of the Second Republic of Poland. Regrettably again, because of the hostilities and refusal of many important political groups to cooperate, his government resigned on January 16, 1919. At the same time, Ignacy Paderewski's presence in Warsaw, his independent standing above all political factions, and his recognition by the Allies as a modus vivendi for the Polish post–WWI political turmoil, made him the principal choice for the post of Prime Minister of Poland. Anticipating the fact and given a quiet go ahead by Pilsudski at least a week before the final collapse of Moraczewski's government, Paderewski was able to make several rounds of inquiries and secure enough support to announce his cabinet within hours of assuming the role of the head of government, thus becoming the 2nd Prime Minister of the Second Republic of Poland. Therefore, considering both Daszynski and Moraczewski as Paderewski's predecessors in this role, he became the third consecutive Prime Minister of a reborn country.

Similarly erroneous is usage of the term "Head of State" for Paderewski. In Poland, especially in the early years after restoration of independence, the title Chief of State (Naczelnik Panstwa in Polish – at that time Polish equivalent of the "Head of State"), was reserved exclusively for Jozef Pilsudski, the Commander-in-Chief of armed forces since November 11, 1918, Provisional Chief of State between November 22, 1918 and February 20, 1919, and then Chief of State until December 11, 1922 when he transferred his powers to the new "Head of State", Gabriel Narutowicz, the first President of the Republic of Poland.

JĘZYKIEM JAK SMYKIEM CZYLI  SŁOWEM  NA FAŁSZYWĄ  NUTĘ


Naszacowice nad Dunajcem - gród "koncentracji" niewolników na sprzedaż*

To co się wyprawia z niektórymi słowami i pojęciami we współczesnych mediach, a także przyspieszenie z jakim wykoślawia się wszystko co do tej pory znaczyło to co znaczyło, wykroczyło już zbyt mocno i zbyt daleko poza elastyczne granice mojej tolerancji na językowe bezhołowie, tak, bezhołowie,  jak zwykła mawiać moja niania. Jeszcze nie tak dawno temu, jeśli ktoś próbował inaczej rozumieć i serwować zdanie, frazę czy słowo, to miało to charakter marginalny i nie stawało się w 36 godzin powszechnie akceptowanym sposobem paplania od rzeczy przez niby-żurnalistów z dyplomami różnych szkół medialnych, niektórych wyższych, a niektórych nie do końca wiadomo jakich.

Niemiecki obóz koncentracyjny na terenie Polski w latach 1940-tych

Otóż, przeczytałem dzisiaj w rannym wydaniu popularnego portalu informacyjnego Sowa.Wie.Wszystko-24/7.gwc, że homo sapiens diluvialis, inaczej mówiąc nasz kromanioński pradziad, zakładał obozy koncentracyjne dla neandertalczyków, których przetrzymywał zamkniętych za ogrodzeniem z cierniowych krzewów, pod gołym niebem i bez wody ze strumyka. Najnowsze badania materiałów genetycznych ujawniają podobno przerażający fakt seksualnego wykorzystywania neandertalek przez naszych progenitorów. Tak, tak, moi drodzy, to nie żarty! Po części pochodzimy od skoncentrowanych w dordońskich obozach koncentracyjnych neandertalczyków, którzy dostarczyli nam, jak na dzień dzisiejszy, może nawet 3% materiału genetycznego. Wyobrażacie sobie? Aż trzy procent!

Nic to, powiedziałby swojej Baśce Wołodyjowski, bowiem zasiadając do kielicha z neandertalczykiem w towarzystwie szympansa, bylibyśmy genetycznie podobni do siebie jak jednojajowe wieloraczki plus/minus 1-2%. Niiiic to, kontynuowałby pierwszy szermierz Rzeczypospolitej, bowiem nawet z muszką owocową mamy 61-procentową zgodność genetyczną.
Ahaaa, mamy!

No, ale to jest zupełnie nie to, o czym chciałem napisać.
Nad tym o czym zamierzyłem tutaj skrobnąć, przelecieliście w tekście tak jakby oczywistość pojęcia, o którym za chwileczkę, należała integralnie do zakresu naukowego słownictwa archeologicznego.
Nie należy!

Powiem otwarcie, poległem przy obozach koncentracyjnych pierwszych Piastów.
Kumacie? Obozy koncentracyjne pierwszych Piastów.
Proszę, powtórzcie to zdanie co najmniej raz, a najlepiej kilka razy. Brzmi swojsko, nieprawdaż?
Ano brzmi, niczym słynne i grasujące już od lat we wrażej publicystyce pojęcie: „polskie obozy koncentracyjne”.
Czyżby teraz nagle okazać się miało, że my Polacy, w słowach i pojęciu polskiego pismaka, dziedziczymy skłonność do tworzenia obozów koncentracyjnych po antenatach już od czasów pogańskich? Wow! Cóż za niwa, cóż za plon!?  Słowo daję, perz na szczerkach.
Tymczasem w Niemczech wyrugowano z historii niemieckość obozów koncentracyjnych z czasów hitlerowskich i zastąpiono je nazistowskimi obozami koncentracyjnymi. Założenie było proste: za jakiś czas mało kto będzie utożsamiał nazistów z Niemcami, a jeśli już to z kilkuprocentową zgrają degeneratów i politycznych piesków Hitlera, który sam nawet Niemcem z urodzenia nie był. Winni wszystkiemu byli jacyś naziści, podła grupa paskudników, którzy zniewolili miłujący pokój, ale zdolny do wszystkiego naród niemiecki.

W stosownym czasie, naziści, dranie spod ciemnej gwiazdy, łyknęli Austrię, potem pogmerali w Czechosłowacji, w końcu zajęli Polskę i najechali kilka innych krajów. Nazistowskie paskudztwo wzięło pod obcas, na odchudzanie, w dyby, na roboty i do krematoriów jednostki, rodziny i całe narody. Naziści łupili kraj po kraju. Naziści niszczyli ludnościowe, materialne i kulturowe podstawy istnienia i funkcjonowania społeczeństw na niespotykaną skalę. Naziści torturowali więźniów, rozstrzeliwali niewinnych, eksperymentowali medycznie na zdrowych i chorych, zabawiali się w polowania na ludzi. Naziści, nie Niemcy. Naziści budowali krematoria, getta i obozy koncentracyjne. Nazistowskie były U-Booty, nazistowskie były Focke-Wulfy, nazistowskie były Tygrysy, na które my mieliśmy Visy (z polskiej fabryki w Radomiu, czy może powinienem jednak napisać z sanacyjnej fabryki, ha?).... Wszystko było nazistowskie, nie niemieckie. Tylko jakoś dziwnie nazwa partii nazistowskiej pozostała niemiecka!

Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników
(Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei)
 Co, jakaś niedoróbka edycyjna w nazwie?

Nie, nie, tego nie dało się już odkręcić, ale dało się wziąć długaśną nazwę w imadło i zrobić z niej wynarodowioną domenę ideologii dla historycznych dyletantów - taaak, to już się dało.

Ale wróćmy w końcu do tych obozów koncentracyjnych.
Mój głód informacyjny padł na definicję. Pójdźmy tym tropem, zatem...

Wielki Słownik Języka Polskiego
Hasło „obóz koncentracyjny”

obóz zagłady
obóz śmierci
miejsce uwięzienia dużej liczby ludzi uważanych przez władze za niewygodnych, którzy są tam wykorzystywani do ciężkiej pracy fizycznej, głodzeni lub w inny sposób torturowani.

Słownik Języka Polskiego PWN
Hasło "obóz koncentracyjny":
obóz zagłady «miejsce więzienia, niewolniczej pracy i masowej zagłady całych grup ludności»


Zatem te piastowskie obozy nie powinny być nazywane „koncentracyjnymi” z definicji. Owszem, gromadzono tam ludzi, ale przecież nie w celu eksterminacji lub katorżniczej pracy, kończącej się śmiercią z wycieńczenia, tylko po to żeby ponentnie wyglądających brańców dobrze wymienić na arabskie dirhemy żydowskich kupców.
Z obozami koncentracyjnymi rzecz jest w tym, iż w polskiej kulturze naszych czasów, pojęcie to zarezerwowane jest dla zbrodniczych miejsc, stworzonych po 1933 roku przez ambitnych animatorów życia politycznego w Niemczech, którzy kilka lat później, już w formie naukowo udoskonalonej, eksportowali ten wynalazek na tereny Polski gdzie stały się narzędziem wykonawczym planu biologicznego zniszczenia narodu polskiego.

Tym, którzy mają jakieś wątpliwości polecam artykuł o celach i zadaniach niemieckich obozów koncentracyjnych wobec narodu polskiego.
Natomiast tych, którzy pojęcie „obozów koncentracyjnych” zamierzają ekstrapolować na czasy wstępnych pokoleń pierwszego historycznego władcy Polski, zachęcam do głębszej refleksji nad treściami jakie to pojęcie niesie i regułami odnoszenia się wyrażeń do opisywanych obiektów (semantyka referencyjna).


_____________________________
* Fotka pochodzi z artykułu "Obozy koncentracyjne pierwszych Piastów" - link w tekście
NIESTETY!


Profesor Andrzej Trautman
Jeszcze kilka godzin temu miałem nadzieję, że będziemy mieli drugiego Nobla z fizyki przyznanego polskiemu uczonemu. Niestety, profesor Andrzej Trautman nie doznał tego zaszczytu w 114 rocznicę przyznania Nagrody Nobla Marii Skłodowskiej-Curie. Norweski Komitet Noblowski, pod światłym przewodnictwem Kaci Kullmann Five, obdarzył dzisiaj tym honorem trzech uczonych amerykańskich, których dokonania w zakresie badania fal grawitacyjnych stały się możliwe wyłącznie dzięki otwarciu pionierskiego pola badań przez niespełna 25-letniego absolwenta Wydziału Łączności Politechniki Warszawskiej. Szkoda, iż mimo dowiedzenia empirycznie w ostatnich latach założeń teoretycznych poczynionych ponad 50 lat temu przez doktoranta Andrzeja Trautmana, profesor nie został obdarzony dzisiaj "naukowym szlachectwem".

No trudno, nie ma Nobla, to choć pocieszmy się przez moment profesorską bajką.

BAJKA O NIETOPERZACH

Jest gdzieś długa i wąska Jaskinia, w której rozwinęła się cywilizacja inteligentnych, choć niewidomych, nietoperzy. Przez tysiąclecia posługiwały się one, opartą na ultradźwiękach, echolokacją do ustalania odległości i bezkolizyjnego poruszania się po Jaskini. Czyniły to w sposób wyłącznie instynktowny do czasu, kiedy ich wielki uczony, Isaac Einstein, podał naukowe ujęcie idei czasu i przestrzeni, zjawisk ruchu i rozchodzenia się dźwięku. Sformułował on Pierwszą Zasadę Dynamiki i Postulat O Uniwersalnych Sygnałach (”pisk pisku nie dogoni”), narzucił Umowę Na Temat Jednostki Czasu, a nietoperzowe intuicje na temat odległości zastąpił Przepisem Na Pomiary Odległości i Czasu. Od dawien dawna, jako jednostkę czasu, przyjmowano jedną sekundę, zdefiniowaną jako przeciętny okres bicia nietoperzego serca, a jako jednostkę długości — sekundę ultradźwiękową, tak że prędkość dźwięku wynosiła C = 1. Ultradźwiękowa mechanika relatywistyczna święciła tryumfy do czasu, kiedy zbankrutowała Agencja Turystyczna Żyj Dłużej Dzięki Podróżom. Jej działalność oparta była na przewidywanym przez teorię zjawisku dylatacji czasu (”paradoksie bliźniąt”): długie podróże z prędkością bliską prędkości dźwięku miały opóźniać proces starzenia (w stosunku do nietoperzy, które podróży nie podejmowały). Takich skutków podróży nie zaobserwowano; wynikało stąd, że ”zegar biologiczny” nietoperza wcale nie jest ”dobry” w znaczeniu nadanym temu przymiotnikowi w Umowie. Okazało się, że jest jeszcze gorzej: żadne ze starannie konstruowanych zegarów nie były dobre w sensie Umowy opartej na uniwersalności sygnałów ultradźwiękowych; dotyczyło to w szczególności doskonałych zegarów atomowych. W tym samym czasie odkryto fale elektromagnetyczne, o których początkowo sądzono, że rozchodzą się z nieskończoną prędkością. Wielki Albert Newton wprowadził Państwową Służbę Czasu Absolutnego: polegała ona na wysyłaniu regularnych sygnałów radiowych z nadajnika umieszczonego w jednym końcu Jaskini. W ten sposób nietoperze obaliły teorię względności i zastąpiły ją prostszą i zgodną z obserwacjami teorią Galileusza-Newtona. Upadła także speleologia relatywistyczna. Po pewnym czasie odkryto, że fale elektromagnetyczne rozchodzą się ze skończoną prędkością c, a stosunek c/C wynosi około miliona. Ponieważ trudno sobie wyobrazić teorię tłumaczącą tak dużą liczbę, wysunięto hipotezę, że stosunek c/C jest proporcjonalny do wieku Jaskini. W chwili jej powstawania był on równy 1; obowiązywała wtedy Teoria Małej Unifikacji, zwana także Teorią Son et Lumiere. Pokazano, że gdyby stosunek c/C nie był taki, jaki jest, nie powstałaby Jaskinia, umożliwiająca rozwój Inteligentnych Nietoperzy; tę obserwację podniesiono do rangi Zasady Chiropterycznej. Dochodzą słuchy, że fizyka w Jaskini rozwija się coraz lepiej dzięki wprowadzeniu stad kwantowych i petrologicznej teorii pola. Mówi się tam także o Nowej Teorii Względności, opartej na uniwersalnej roli sygnałów świetlnych.

Oryginał tekstu bajki znajduje sie tutaj.

POLSKA 2017

Sześć letnich tygodni w Polsce

Mieszko Pierwszy i Bolesław Chrobry

Jest południe, jeden z najdłuższych dni roku, cudowna pogoda, ale pracuję przy świetle żyrandola, bowiem jasność dnia nie przenika do pokoju spoza wielowarstwowego woalu wierzby. Posadzono ją 37 lat temu malutką przed budynkiem, do którego często wracam będąc w Polsce. Teraz wierzba sięga trzeciego piętra i jej obszerna talia z każdym rokiem coraz skuteczniej blokuje mieszkańcom dopływ promieni słonecznych do ich południowych pokojów.  A przecież wedle informacji jaką mam od mieszkańców, już rok temu złożony został wniosek o natychmiastowe usunięcie drzewa kompletnie ocieniającego cztery mieszkania...

Wierzba - podobno już wycięta
Po przyjacielsku towarzyszę wnioskodawcy idącemu do administracji osiedla.
Pyta o wniosek sprzed roku.
A jest taki – pamiętają. Jest nawet decyzja.
Jaka, pyta zainteresowany. Pozytywna, odpowiadają.
???
Tak, zapadła decyzja.
???
Wierzba zostanie wycięta.
???
Kiedyś, pomiędzy tym tygodniem a jesienią.
Ale panowie, ja mam TERAZ ciemnicę w pokoju, gałęzie włażą mi do okien...
Ale wie pan, jest okres lęgowy...
Lęgowy, pyta zdumiony petent? Chyba na ćmy i inne bzykadła, które zawładują mieszkaniem po zmierzchu.
Panie, będzie wycięta!
W oczach mówcy czytam irytację i natychmiast odczuwam konieczność złapania tchu na zewnątrz. Chodźmy szepczę kumplowi do ucha bowiem gość wyraźnie ma ochotę dokończyć na służbowym komputerze pasjansa przerwanego naszym wtargnięciem w jego ciężkie życie za biurkiem.

Wspominam o tym bowiem bycie klientem / petentem w Polsce nadal jest niełatwe.
W sklepach, urządach, na poczcie, w muzeach, przy ulicznych stoiskach i na dworcach, mam odczucie bycia intruzem. Ponurość, obcesowość, chłód, a nawet lodowatość, kamienne miny, obojętność i odpychający sposób obsługi obowiązują wszędzie. Za co ci ludzie tak mnie nie cierpią? Ale może to nie o mnie chodzi.... może są przeciążeni pracą, zatroskani do bólu o przyszłość swoich dzieci i wnuków? Z drugiej strony, zastanawiam się: wszyscy, doprawdy niemal wszyscy, nie maja siły na jaśniejsze spojrzenie, na krótki bezinteresowny ale umilający życie grymas uśmiechu? Okazuje się, że nie wszędzie. W pewnym biurze, pani urzędniczka tryska humorem, i to co sądziłem, że zajmie mi jakąś niebotyczną ilość czasu oraz będzie wymagać kilkukrotnych wypraw do urzędu, okazuje się możliwe do zrealizowania w 115 sekund – nawet dobrze krzesła nie zagrzałem, wow! Niestety, poprawa nastroju jest tylko chwilowa gdyż niebawem ponuras w okienku z lodami, patrząc na mnie swoim arktycznym wzrokiem, warczy odpychająco: „no to za cztery czy za pięć, decyduj się pan...”. Wziąłem za cztery i poszedłem po wędlinę.  A tam zapracowana jejmość, odłożywszy rzeźnicze utensylia, wbija się w nowa parę plastikowych rękawic i ostrym spojrzeniem w moje oczy daje znać o gotowości od obsługi klienta, czyli mnie. Jesteśmy zupełnie sami przy stoisku: ona, ja i wędliny. Tyle ich, że waham się z wyborem jakieś 8 sekund, i wtedy pada popędliwe pytanie: „...no to będzie jakieś zamówienie, czy nie?”.
Tak, będzie, pop...
Ile?
No trochę, niech pani zacznie kroić, to powiem kiedy zrobić stop...
Ale ile?!
20 – 30 deko..
No to 20 czy 30?
Plus/minus 25...
No to plus czy minus?
Proszę kroić, powiem kiedy wystarczy...
Ale plus czy minus bo wciąż nie wiem...
Plus...
Wyszło 35...
OK, biorę – pracowita kobieta jest, a jak daje z plusem, to z dużym, tylko dlaczego w jej żyłach płynie mrożona kawa? Kasjerka też jakaś solidnie wychłodzona... czyżby do nikogo nie dotarło, że Al Gore już od 40 lat ociepla nam klimat?

Mostek Pokutnic  między wieżami wrocławskiego
polskokatolickiego kościoła Marii Magdaleny
Dotarło, przynajmniej do sporej liczby polskich kierowców dotarło, bowiem grzeją po drogach i ulicach niczym Sobek Zasada 50 lat temu na trasie Gran Premio de Argentina. Nie wiem czy to właśnie owo Al Gore’owe ciepło tak im nagrzewa nogę na gazie ale jedno jest pewne, gorączkują się za kierownicą i jak cię dopadną, to siedzą na zderzaku przyklejeni/-one (tak, dotyczy to obu płci) na 30 centymetrów i nie odpuszczają całymi kilometrami mimo białej ciągłej i gęstego ruchu w przeciwną stronę. Popularnością cieszy się też wojownicze dojeżdżanie z bocznej drogi/ulicy/parkingu do głównego traktu komunikacyjnego – piekielnie niebezpieczna gra na nerwach jadących tym głównym traktem kierowców nieskłonnych do bezmyślnego ryzykanctwa (1). Pozytywem wartym odnotowania jest zaś to, że w ciągu ostatnich kilku lat na polskich drogach wyraźnie zmalała potrzeba wyprzedzania na czwartego na szosach dwujezdniowych. Ogólnie rzecz biorąc, postępem jaki dokonał się w zakresie budowy dróg i rozwiązań komunikacyjnych można się wręcz zachwycić. Naturalnie, wedle stałych mieszkańców, w ich okolicy i tak niewiele zdziałano, a można byłoby trzy razy tyle, ale "kradną, kłócą się i niewiele potrafią zrobić". No to pytam przypadkowych malkontentów: „...a co pan/pani zrobilibyście żeby było lepiej?” Najczęściej powiadają: „...panie, my nie od tych spraw ale oni mogliby...” Jasne, jacyś „oni” mogliby ale najwyraźniej im się nie chce. Tylko, że z perspektywy odwiedzającego Kraj raz na kilka lat, widać wyraźnie jak przez ostatnie 30 wiosen Polska z ruiny urosła i rośnie dalej wspaniale. Niedowiarkom (mam ich wokół sporą grupkę) zaznaczam, że to nie chochlik mieszkajacy w klawiaturze komputera napisał „30 wiosen” zamiast dwóch, tylko ja, który z całą premedytacją oddaję tymi słowami ukłon wszystkim ludziom, jacy sprawili, że w Polsce od dawna jest w barach zimne piwo oraz gorąca zupa w restauracjach, że z Zielonej Góry do Poznania jedzie się 90 minut, że Warszawa znowu da się lubić, że w Ustroniu Śląskim można zjeść jak w wszędzie w wielkim świecie, a Wrocław tętni życiem, kulturą, dynamiką i perspektywami na przyszłość jak żadne inne z miast w Polsce, a może i w Europie.



Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej w Krzeszowie

Ludzie, szok przeżyłem! Tak, bowiem z Krzeszowa, tego z cudnie odnowionym pocysterskim klasztorem, ufundowanym przez prawnuka Św. Jadwigi Śląskiej, księcia jaworskiego, Bolka Pierwszego Surowego, jadąc drogą, najpierw gminną, potem krajową nr 35, zachwycałem się jej znakomitą nawierzchnią, uporządkowanymi poboczami i po szwajcarsku zadbanymi gospodarstwami. 50 lat nie byłem w tamtej okolicy... radowało się moje serce – cudny krajobraz, kochany Kraj... i nagle wjechałem do Czech. Wjechałem w siermiężny socjalizm na wzór Gierkowej rozpusty. Niby sporo wszystkiego wokół ale jedzie badziewiem... od granicznej tablicy droga wąska, chropowata, dziurawa, a otoczenie jak z moich terenowych wspomnień 40+ lat nazad, jak mawiał pewien GS-owski alkohimalaista. Czeska droga nr 302 (dla mnie czy-sta na dwóję) po około 20 km kończy się na granicy z Polską - wjeżdżam i znowu łapię oddech drugiej dekady XXI wieku. Upewniam się wspomnieniem słów piosenki:

„Ale to już było i nie wróci więcej, 
I choć tyle się zdarzyło
To do przodu wciąż wyrywa głupie serce
Ale to już było, znikło gdzieś za nami,
Choć w papierach lat przybyło to naprawdę,
Wciąż jesteśmy tacy sami.”


My z pewnością w jakimś stopniu pozostaliśmy tacy sami, mimo że „w papierach lat przybyło”. Za to Kraj jakby odmłodniał, wypiękniał i uzasobnił się, tudzież jego obywatele.
Tak, wiem co niektórzy, nawet całkiem sporo ludzi powiada o biedzie, o głodnych dzieciach, o starzykach żyjących na skraju nędzy, o braku grosza na lekarstwa i środki czystości... i nie wątpię, że jakiś procent, społeczeństwa bieda, nawet okrutna bieda, rzeczywiście dotyka. Newsweek z dnia 17 października, 2016 roku podaje, że co 15 Polak żyje w nędzy. Departament Handlu Stanów Zjednoczonych, urząd odpowiedzialny za spis ludności USA podaje, że w roku 2015 co ósmy Amerykanin żył w nędzy. Zajrzyjmy może zatem w dane publikowane przez CIA dla większości krajów świata, żeby przekonać się jak to jest z tą nędzą za miedzą, a i kapkę dalej też, na przykład w Anglii, Niemczech, Francji, Włoszech, Hong Kongu, Japonii... zapraszam do tabelki.

Obywatele tych i innych krajów bywają w Polsce, a Polacy bywają tamże i w wielu innych krajach. Jedni i drudzy jeżdżą takimi samymi samochodami, oglądają filmy i wiadomości na ekranach takich samych telewizorów, mają takie same smartfony i komputery. W galeriach handlowych są tłumy, a wielu wychodzi z ogromnymi wypchanymi torbami znanych światowych marek. W restauracjach w Zielonej Górze ruch jak w Barcelonie, Frankfurcie, Los Angeles, czy w Sydney, a w Beverly Hills mieszkają nie tylko milionerzy, podobnie zresztą jak w Krasnymstawie nie mieszkają sami nędzarze.
Przy jednym z osiedlowych trzepaków spotykam małą korpulętną kobietę, tak zwaną „gospodynię” osiedla, o którego porządek dba od wielu lat. Cieszy się, i ja też, że możemy znowu zamienić kilka słów. Pytam co nowego... „a wie pan, nie narzekam, dorobiłam trochę na drugim etacie w sąsiednim osiedlu, czasami jeszcze komuś okna się wymyje albo zrobi trzepanie dywanów i dodatkowy grosz wpadnie, no to jak na moje tylko zasadnicze wykształcenie, myślę, że całkiem dobrze sobie w życiu poradziłam... mam trzy mieszkania wykupione – to, w którym mieszkam, największe, dam synowi, bo mu się właśnie dziecko urodziło, sama przeniosę się do dwupokojowego, a trzecie, po synu, sprzedam i za dwa lata nawet na emeryturze jakoś jeszcze się pożyje, no nie?” Trzy wykupione mieszkania..., no, jak na polską biedę, to całkiem dostatnio, pomyślałem... 
A więc w Polsce da się żyć, żeby tylko pogoda była nieco bardziej stabilna... Nie jest, ale za to wciąż jest tam pełno księgarni, świetnych muzeów i galerii, wyremontowanych pałaców oraz niezliczona ilość wydarzeń teatralnych i muzycznych. 


Paradyż
À propos tych ostatnich. W Polsce jest Raj. Tak najprawdziwszy Raj, który ma nawet swój Przedsionek. Do Przedsionka Raju wrócimy za chwilę, bowiem dobudowano go grubo po powstaniu Raju. Rzecz ma się tak: Dwanaście kilometrów na północ od Świebodzina znajduje się pocysterski barokowy zespół klasztorny z kościołem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Marcina w Gościkowie-Paradyżu. Paradisus Sanctae Mariae czyli Raj Matki Bożej ufundował w 1230 roku Mikołaj Bronisz, wojewoda poznański. Trzymajmy się więc pojecia Raju. Otóż, jeszcze przed upływem trzynastego stulecia, opactwo skupiło 16 tysięcy hektarów ziemi z nadań – zatem, po prostu wilaneska wokół Raju. Dzisiaj zostały z tegoż cudowne ogrody przy kościelnej bazylice, której akustyka nadaje granej tam muzyce rajskie echo. Natchnięty rajskim spokojem klasztornego zabytku i walorami akustycznymi świątyni, Cezary Zych, prezes Fundacji "Canor" powołał w 2003 roku do istnienia festiwal „Muzyka w Raju”. Kontynuuje go dzisiaj wspólnie z księdzem dr Pawłem Łobaczewskim, obecnym rektorem Wyższego Seminarium Duchownego w Gościkowie, oraz Fundacją "Paradyż". W chwili gdy piszę te słowa trwają ostatnie przygotowania do XV edycji festiwalu.

Byłem kiedyś w Raju. Festiwal trwa niemal dwa tygodnie (w tym roku 9 dni). Występują soliści i zespoły muzyki dawnej z całego świata. Na instrumentach historycznych, bądź ich współczesnych replikach graja i śpiewają muzykę średniowieczną, renesansową, barokową, klasyczną i romantyczną, zarówno sakralną jak i świecką. Odbywają się dwa lub trzy koncerty każdego dnia w cudownym kościele, leżacym w centrum Europy ale najdalej jak można sobie to wyobrazić od jakichkolwiek większych ośrodków kultury, a nawet skupisk ludzkich. Zielona Góra 54 km, Gorzów 80 km, Poznań 115 km, Szczecin 162 km, Berlin 185 km, Wrocław 245 km, Warszawa 415 km, ale rejstracje samochodów parkujących na nieformalnym placyku parkingowym przed wejściem na teren byłego klasztoru oraz wdłuż wiejskiej drogi, nie pozostawiają złudzeń – melomani nie baczą na odległość i wypełnią kompletnie ławy kościoła, wielu zaś bywa szczęśliwych, mogąc słuchać dawnej muzyki na stojąco, w bocznych nawach. I nie ma znaczenia, o której koncert się zaczyna, o 6:00, o 8:00, czy o 10:00 wieczorem. I nie ma znaczenia, że najbliższe hotele są na prawdę daleko i niekoniecznie mają w te dni wolne pokoje. W przerwie koncertu klerycy oferuja gorącą kawę i ciasto – ot po prostu, polska gościnność. Jedźcie tam w drugiej połowie sierpnia w tym roku czy kiedykolwiek w następnych latach, a jak macie czas nieco wcześniej, to namawiam na Przedsionek Raju, będący wspaniałym cyklem mniejszych koncertów organizowanych od sześciu lat niejako zapowiedź festiwalu 
w samym Raju

Stodoła w Ochli
Byłem też na jednym z tegorocznych koncertów w tymże Przedsionku Raju, koncertu który odbył się w leciwej stodole, w Muzeum Etnograficznym w Ochli koło Zielonej Góry. Tematem muzycznym były barokowe utwory zmarłego przed 250 laty Jerzego Filipa Telemanna, oparte na polskiej muzyce ludowej, którą świetnie poznał w trakcie czteroletniego pobytu w pobliskich Żarach w charakterze nadwornego muzyka i kapelmistrza hrabiego Promnitza, dworzanina Augusta II, króla polskiego. Ach, co to była za stodoła, co za koncert! A w przerwie lokalni, współdziałający ze skansenem, producenci znakomitych wędlin, serów, soków i słodyczy wpadli z poczęstunkiem... i wszystko to za darmo, raj dla uszu, raj dla podniebienia, no dobra to tylko Przedsionek Raju, ale na koszt Fundacji Cezarego Zycha - tak bywa tylko w Polsce. 
Basi Rybińskiej - kierowniczce Działu Sztuki Ludowej, dziękuję serdecznie za zaproszenie, a pani dyrektor Irenie Lew i całemu zespołowi Muzeum za wspaniałą organizację koncertu i wielu innych znakomitych spotkań w skansenie, jak choćby tegorocznego Święta Miodu.

Biskupin
Mógłbym pociągnąć jeszcze kilka stron o wyprawie przez swoisty tunel czasoprzestrzenny do pradziejowego Biskupina, do centrum narodzin państwa polskiego, oraz domniemanego miejsca zamordowania Leszka Białego, czy też na wirtualne miejsce wiktorii racławickiej. Gdyby czasu starczyło, wspomniałbym o zbiorze lalek Henryka Tomaszewskiego w Muzeum Zabawek w Karpaczu, o cudownym Parku Miniatur Zabytków Dolnego Śląska w Kowarach, czy o ruinie pałacu w Zatoniu gdzie ponoć do dzisiaj księżna Dorota Talleyrand-Périgord błąka się w białej sukni po ruinach i z żałością opłakuje stan swojej ukochanej posiadłości. Mogłoby być też o 700 latach tradycji winiarskich i dzisiejszym stanie wina, winnic i winiarni zielonogórskich, o licznej rodzinie bachusików jaka zamieszkała tamże, o cudownym Parku Mużakowskim czy łagowskim zamku siedzącym na przesmyku między jeziorami, ale może jednak o tym wsystkim już następnym razem.
Ostrów Lednicki



Panorama Racławicka - fragment
Lalki Henryka Tomaszewskiego - wybór
Muzeum Miniatur Dolnośląskich - fragment
Zatonie - Zielona Góra
Winiarnia Górzykowo k/Zielonej Góry
Bachusik Transportikus (Zielona Góra)
Park Mużakowski - po polskiej stronie
Zamek Joannitów w Łagowie Lubuskim



____________________________________________
(1) - "bezmyślny ryzykant" - przykład

 12 / 8 / 2026 POLSZCZYZNA Język polski jest ponoć jednym z najtrudniejszych języków na świecie. Najdobitniejszym dowodem na to wydaje mi si...